واژه‌نامه تخصصی تایر

سایپ سه‌بعدی 3D sipe هندسه قفل‌شونده داخل شکاف آج.

نماد سه‌قله برف (3PMSF) 3PMSF آزمون برف استاندارد؛ علامت کوه با دانه‌برف.

فوم آکوستیک Acoustic foam حلقه فوم پلی‌اورتان داخل تایر برای کاهش تشدید حفره هوا.

تایر بدون باد Airless / Tweel ساختار پره‌ای به‌جای هوای فشرده؛ هنوز تجاری محدود.

تایر چهارفصل All-season تعادل تابستان و زمستان ملایم؛ جایگزین کامل تایر برفی نیست.

تایر A/T (جاده و خاک) All-terrain آج درشت‌تر برای SUV؛ هم آسفالت هم خاک.

تایر تمام‌آب‌وهوا All-weather چهارفصل با گواهی 3PMSF برای برف سبک تا متوسط.

سایز مصوب خودروساز Approved fitment سایزهایی که در دفترچه مجاز شده‌اند.

نسبت منظر Aspect ratio ارتفاع دیواره نسبت به پهنای مقطع، به درصد.

آج نامتقارن Asymmetric tread سمت داخل و خارج آج متفاوت است (Outside/Inside).

میزان فرمان / زاویه چرخ Wheel alignment تنظیم کمبر، کستر و تو برای سایش یکنواخت.

طوقه / بید Bead حلقه سیمی که تایر را روی رینگ قفل می‌کند.

تایر بایاس Bias-ply لایه‌های مورب متقاطع؛ امروزه بیشتر کشاورزی و سنگین قدیمی.

ترکیدن تایر Blowout از دست رفتن ناگهانی باد، معمولاً از آسیب یا گرمای بیش‌بادی.

تسمه فولادی Steel belt لایه‌های فولادی زیر آج برای ثبات در سرعت.

بالانس چرخ Wheel balancing جبران نامیزانی جرمی با وزنه رینگ.

تایر C تجاری C-type ون و پیکان باری اروپا؛ دیواره محکم.

کمبر Camber زاویه تمایل چرخ از دید جلو؛ مثبت یا منفی.

لاشه تایر Carcass اسکلت پارچه‌ای/پلی‌استر که شکل تایر را نگه می‌دارد.

ساختار Construction حرف R در سایز یعنی رادیال.

کنتی‌سیل ContiSeal درزگیر داخلی کنتیننتال مشابه Selfseal.

کنتی‌سایلنت ContiSilent فوم کاهش صدای کنتیننتال.

سایش فنجانی / موجی Cupping فرورفتگی‌های منظم روی بلوک آج از بالانس یا کمک‌فنر خراب.

کامپوند / آمیزه لاستیک Tread compound مخلوط لاستیک، سیلیکا، دوده و روغن که چسبندگی و سایش را تعیین می‌کند.

کد تاریخ تولید Date code (DOT week/year) چهار رقم آخر DOT: دو رقم هفته + دو رقم سال.

آج جهت‌دار Directional tread فقط در یک جهت گردش؛ پیکان روی دیواره.

کد DOT DOT علامت Department of Transportation آمریکا + شماره کارخانه و تاریخ.

لاستیک قاصدک Guayule / dandelion rubber منبع جایگزین کائوچو به‌جای درخت هوِآ.

دوقلوی دیجیتال تایر Tire digital twin مدل شبیه‌سازی تایر-رینگ-حفره برای NVH و عمر.

علامت E اروپا E-mark تأیید نوع تایر طبق مقررات ECE.

فناوری ENLITEN ENLITEN (Bridgestone) بسته سبک‌سازی و مقاومت غلتشی بریجستون.

برچسب اتحادیه اروپا EU tyre label سه معیار: مقاومت غلتشی، چسبندگی خیس، صدای بیرونی.

تایر خودروی برقی EV tyre تحمل وزن باتری، گشتاور آنی و صدای کمتر.

اکسترا لود / XL Extra Load (XL) شاخص بار بالاتر با فشار باد بیشتر نسبت به استاندارد همان سایز.

علامت Elect پیرلی Pirelli Elect تایرهای بهینه‌شده پیرلی برای برقی و پلاگین.

شیار آج Groove کانال تخلیه آب و گل.

شاخص بار بالا (HL) High Load (HL) استاندارد جدیدتر از XL برای خودروهای سنگین برقی.

تایر H/T بزرگراهی Highway-terrain آج نسبتاً بسته برای SUVهای شهری.

هیدروپلنینگ / آب‌سواری Hydroplaning جدا شدن تایر از آسفالت روی لایه آب.

سری iON هنکوک Hankook iON خط تایر برقی هنکوک.

فشار باد Inflation pressure فشار توصیه‌شده سازنده خودرو، معمولاً PSI یا kPa.

لایه داخلی هوابند Inner liner لایه هالوبوتیل که در تایر تیوبلس هوا را نگه می‌دارد.

کِرف Kerf شکاف باریک‌تر از شیار؛ شبیه سایپ درشت.

کیلوپاسکال kPa واحد فشار SI؛ ۲۲۰ kPa ≈ ۳۲ PSI.

تایر LT سبک‌سنگین Light Truck برای وانت و SUVهای بارکش با لایه و فشار بالاتر.

شاخص بار Load index عدد دو یا سه‌رقمی بعد از سایز؛ ظرفیت بار هر حلقه.

رنج بار Load range حروف B تا F در تایرهای LT آمریکا.

حداکثر بار دیواره Max load کیلوگرم چاپ‌شده روی دیواره در فشار مرجع.

حداکثر فشار دیواره Max pressure سقف ایمنی باد زدن؛ فشار سرویس نیست.

تایر گلی M/T Mud-terrain بلوک‌های درشت برای گل و سنگ.

گل و برف (M+S) Mud+Snow علامت قدیمی چهارفصل؛ گواهی برف سخت نیست.

برچسب صدا External noise label دسی‌بل عبور تایر روی آسفالت استاندارد.

نیتروژن Nitrogen inflation پر کردن تایر با نیتروژن به‌جای هوا.

تایر فابریک / OE Original Equipment تایری که کارخانه روی خودرو گذاشته.

قطر کلی تایر Overall diameter ارتفاع تایر سوارشده از زمین تا تاج.

بیش‌بادی Overinflation فشار بالاتر از توصیه خودرو؛ سایش وسط آج.

ترک ازن / خشکی دیواره Ozone cracking ترک‌های ریز دیواره از نور، ازن و کهنگی.

آفست رینگ (ET) Wheel offset فاصله صفحه نصب رینگ تا خط مرکزی.

تایر سواری رادیال PCR Passenger Car Radial.

کد کارخانه DOT Plant code حروف بعد از DOT که کارخانه سازنده را مشخص می‌کند.

پلاس سایزینگ Plus-sizing رینگ بزرگ‌تر با دیواره کوتاه‌تر برای حفظ قطر کلی.

رتبه لایه (PR) Ply rating شاخص استحکام قدیمی؛ در LT هنوز روی دیواره است.

پوند بر اینچ مربع PSI واحد رایج فشار تایر در آمریکا و برچسب بسیاری خودروها.

پنچری Puncture سوراخ آج با جسم خارجی.

تایر رادیال Radial طناب‌های لاشه عمود بر جهت گردش؛ استاندارد سواری امروز.

ترمز احیاکننده و تایر Regenerative braking vs tyre ترمز برقی سایش لنت را کم می‌کند اما گشتاور به تایر جلو/عقب را عوض می‌کند.

روکش مجدد / ریتِرد Retread آج جدید روی لاشه سالم؛ بیشتر ناوگان سنگین.

سیلیکا از پوسته برنج Rice husk silica سیلیکای پایدار از پسماند کشاورزی.

قطر رینگ Rim diameter عدد اینچی آخر سایز؛ ۱۶ یعنی رینگ ۱۶ اینچ.

مقاومت غلتشی Rolling resistance انرژی تلف‌شده برای غلتیدن تایر؛ روی مصرف سوخت و برد EV اثر دارد.

ران‌فلت / SSR Run-flat دیواره تقویت‌شده؛ بعد از پنچری مسافت محدود با سرعت محدود.

چیپ RFID تایر Tire RFID شناسه رادیویی داخل تایر برای ردیابی ناوگان و OE.

جابه‌جایی تایر Tire rotation عوض کردن جای حلقه‌ها برای سایش یکنواخت.

پهنای مقطع Section width اولین عدد سایز به میلی‌متر؛ ۲۰۵ یعنی پهنا ۲۰۵ mm.

سیلف‌سیل / درزگیر داخلی Selfseal لایه درزگیر داخل تایر که سوراخ میخ تا حدود ۶ mm را می‌بندد.

شرح سرویس Service description ترکیب شاخص بار و سرعت؛ مثلاً 91V.

شانه تایر Shoulder محل اتصال آج به دیواره؛ منطقه تنش بالا.

دیواره تایر Sidewall بخش بین طوقه و شانه؛ اطلاعات فنی اینجاست.

سیلیکا Silica پرکننده معدنی در کامپوند برای چسبندگی خیس و مقاومت غلتشی کمتر.

سایپ / تیغه‌های ریز آج Siping شکاف‌های نازک روی بلوک برای لبه بیشتر روی برف و خیس.

شاخص سرعت Speed rating حرف بعد از شاخص بار؛ سقف سرعت مجاز تایر.

تایر باری رادیال TBR Truck & Bus Radial؛ کامیون و اتوبوس.

درجه دمای UTQG Temperature grade A بهترین، C حداقل مجاز برای تحمل گرمای سرعت.

شماره شناسایی تایر TIN کد کامل DOT شامل کارخانه، سایز و تاریخ.

تو / انگشتی Toe زاویه چرخ‌ها از دید بالا؛ تو-این یا تو-اوت.

تایر تورینگ Touring تعادل راحتی، صدا و عمر برای سفر.

سیستم هشدار باد TPMS حسگر فشار مستقیم روی والف یا غیرمستقیم از ABS.

عمق آج Tread depth ضخامت باقی‌مانده گل؛ تایر نو حدود ۷–۸ mm.

عدد سایش UTQG Treadwear شاخص نسبی عمر آج در آزمون استاندارد.

تیوبلس Tubeless بدون تیوب؛ هوابندی با لایه داخلی و طوقه روی رینگ.

شاخص سایش آج TWI برجستگی داخل شیار که وقتی آج هم‌سطح شد یعنی حد سایش.

کشش UTQG UTQG Traction درجه AA تا C برای ترمز آسفالت خیس مستقیم.

تایر فوق‌عملکرد UHP چسبندگی و ترمز خشک/خیس بالا؛ عمر آج معمولاً کمتر.

کم‌بادی Underinflation شایع‌ترین قاتل تایر؛ سایش شانه، گرما، مصرف سوخت.

درجه‌بندی UTQG UTQG سیستم آمریکا: سایش، کشش، دما.

والف / والف Valve stem شیر ورود باد؛ لاستیکی یا فلزی.

ذرات سایش تایر Tyre wear particles ریزلاستیک حاصل از سایش جاده؛ موضوع محیط‌زیست اروپا.

چسبندگی خیس Wet grip ستون ترمز خیس لیبل اروپا (A بهترین).

تایر زمستانی Winter tyre کامپوند نرم و سایپ متراکم؛ نماد 3PMSF.

اکسترا لود XL مترادف Extra Load روی دیواره.